Boşanma: Avusturya‘da yaşayan Türk – Avusturya‘lı Vatandaşı eşler için

Evlilik ilişkisinde oluşan herhangi bir anlaşmazlık durumunda şu hususlara mutlaka dikkat etmeniz gerekir:

• Haklarınız ile ilgili bilgi almak üzere hukuk danışman­ lığına başvurunuz. Kızlar ve Kadınlar Enformasyon Bürosu FEMAIL kuruluşundan hukuk danışmanlığı olanakları hususunda bilgi alabilirsiniz.
• Boşanma durumunun sizin açınızdan ve özellikle de yabancılar kanunu ile ilgili hangi sonuçları berabe­ rinde getireceğini soruşturunuz.
• Her boşanma durumunun değişik hukuki sonuçları olduğu için, bir evlilik boşanmasının olası neticeleri hususunda ‘’ancak kişiye özel durum’’ olarak bilgi­ lendirme yapmak mümkündür.
• Her ayrılık günlük yaşamda da oluşacak değişiklikleri beraberinde getirir. Türkçe konuşan görevli bayan danışman size çalışma, sosyal sigorta veya oturum izni durumlarını içeren konularda alabileceğiniz des­ tek olanakları ile ilgili bilgi verir.

Şayet Türkiye’de evlilik birlikteliğine ait mal­mülk varlığı mevcut/sözkonusu ise, bu durumda:

• Size ait arsa veya emlak tapu senedi suretinin,
• Para yatırımı varsa banka­hesap cüzdanının veya son hesabın durumunu gösteren belgenin en azından bir kopyasını elinizde bulundurmalısınız.
• Evlilik birlikteliğine hangi mal­mülk varlığını berabe­ rinizde getirdiğiniz, daha doğrusu getirdiğiniz varlığı hangi biçimde edinmiş olduğunuzu gösteren bir bel­ geyi sunabilmeniz, hatta belgenin bir noter tarafından tasdik edilmiş olması daha iyi olur.
• Mal­mülk varlığının paylaşımına destek olması amacı ile varlığın bulunduğu yerden bir avukat yardımı al­ malısınız.

Yargı Yetkisi
Evlilik boşanması için davanın açıldığı mahkeme hangi mahkemenin yargı yetkisine sahip olduğunu saptar ve sözkonusu boşanma durumu için uygulanacak hukuk (Avusturya veya Türk Evlilik ve Boşanma hukuku) hak­ kında karar verir.

Ayrılma ve Boşanma ile ilgili açıklamalar

Eğer Avusturya’daki oturum izninizi aile birleşimi üze­ rinden, yani eşiniz sayesinde türevsel olarak almışsanız, boşanma durumunda mutlaka oturum izni (yerleşme izni) ile ilgili bilgi almalı ve iş piyasasına nasıl (çalışma izni) gireceğinizi öğrenmelisiniz.

Örneğin: Türk Vatandaşı eşinizin sayesinde Avusturya’ya geldiniz. Üçüncü Dünya Ülke Vatandaşlarının aile ya­ kınlarına aslında beş sene boyunca evli eşlerinin üzerin­ den türevsel oturum izni verilir. Oturum hakkını aldıktan bir sene sonra aile yakını olarak yerleşme izni talebinde bulunabilirsiniz ve bunun sayesinde iş ve işçi piyasasına girebilme imkanı doğar. Beş senenin bitiminden sonra, eğer müsaade şartları yerine getiriliyor ise, kendi ba­ şınıza oturum hakkını (İş ve işçi piyasasına bağlantılı olarak sürekli oturum hakkı EG) alabilirsiniz. Eğer ilkbeş sene içinde bir ayrılma veya boşanma sebebiyle aile mensupluğu durumu ortadan kalkar ise, esas itibarı ile türevsel oturum hakkı da ortadan kalkmış olur.

İstisnalar: Oturum hakkını kendi başına alabilmek için gerekli olan şartların yerine getirilmiş olması, bu da her durum için kişisel olarak ele alınır (nafaka veya çalışarak para kazanma, kalacak yer, hastalık sigortası); birlikte yaşanılan kişinin ölümü; birlikte yaşanılan kişinin büyük ölçüde kusurlu olduğu tespit edilerek kendisinden bo­ şanmak; fiziksel veya ruhsal şiddete maruz kalınarak boşanmak veya birlikte yaşanılan kişinin cezai sorumlu olarak yargılanması ve neticesinde yerleşim izninin elin­ den alınması. Türevsel olarak verilen oturum hakkınızı garantiye almanız için yukarıdaki bölümde belirtilen istisnai durumları derhal resmi makamlara bildirmenizi tavsiye etmekteyiz.

Onlara da aynı şekilde, birlikte yaşadıkları kişi (evli eş) üzerinden beş senelik bir süre için türevsel oturum müsaadesi verilir. Ancak kendileri derhal çalışmaya baş­ layabilirler (İş ve işçi piyasasına bağlantılı olarak verilen yerleşim müsaadesi). İlk beş sene içinde aile­mensubu niteliğini kaybetme durumunda, Avusturya Vatandaş­ larının yabancı uyruklu eşleri de kurallar gereğince otu­ rum hakkını kaybederler.

İstisnalar: Oturum hakkını kendi başına alabilmek için gerekli olan şartların yerine getirilmiş olması, bu da her durum için kişisel olarak ele alınır (nafaka veya çalışarak para kazanma, kalacak yer, hastalık sigortası); birlikte yaşanılan kişinin ölümü; birlikte yaşanılan kişinin büyük ölçüde kusurlu olduğu tespit edilerek kendisinden bo­ şanmak; fiziksel veya ruhsal şiddete maruz kalınarak boşanmak.

Avrupa Ekonomik Birliği (EWR) Vatandaşlarının aile mensupları için ek hükümler geçerlidir.

Yer itibarıyla yetkili olan mahkeme, eşlerin müşterek olarak en son ikamet ettikleri bölgenin asliye mahke­ mesidir. Boşanma davası veya talebi yazılı olarak veya sözlü olarak tutanağa geçme suretiyle bölge mahke­ mesine verilebilir.

Eş nafakasının hesaplanması çok karışık bir hüküm verme yöntemine istinat eder. Bunun için her durum­ da bir hukuk danışmanlığından bilgi alınız! Şayet boşanma kusurluluk sebebi ile gerçekleşmiş ise, bu durumda tek başına veya büyük ölçüde kusurlu bu­ lunan eşin boşandığı eşine makul sayılacak bir nafaka ödemesi gerekir. Bu arada nafaka düzenlemesi na­ faka alma hakkına sahip eşin ihtiyaçlarına ve nafaka yükümlüsü olanın ödeme gücüne göre yapılır. Her iki tarafın da kusurlu tespit edildiği durumlarda esas itiba­ rıyla nafaka hakkı doğmaz. Ancak yine de mütevazi sa­ yılacak bir nafaka hakkı tanınabilir.

Kusurluluk durumuna bağlı olmayan İstisnai durumlarda kusursuzluk nafaka hakkı doğar, örneğin; kendinizi sa­ dece çocuk büyütmeye ve ev işlerine vakfetmişseniz ve herhangi sebeplerden dolayı kendi geçiminizi temin edemiyecek durumda iseniz...

Nafaka meblağınızın tayini, yaşlılık tedbirlerine ve bazı durumlarda da yasal hastalık sigortanıza bağlı olabilir.

Evli eşlerin velayet hakları müşterek olup, çocuklarına karşı eşit derecede hak ve yükümlülükleri vardır. Ebe­ veynlerden her biri kendi başına çocuğu temsil edebilir. Esas itibarıyla ebeveynlerin müşterek velayet hakları boşanmadan sonra da muhafaza edilir. Ancak yine de velayet hakkına tek başınıza sahip olmak için eşinizle bir anlaşma yapabilirsiniz. Münakaşalı durumlarda ise, yetkili olan mahkeme velayetin tek başına kime verileceğine karar verir. Şayet müşterek velayet muhafaza edilecek ise, boşanma esnasında ebeveynlerin bilhassa çocuğun ikameti hususunda anlaşmaları gerekir. Çocuğu ziyaret etme ile ilgili düzenlemeyi gerek müşterek velayet, ge­ rekse de tek başına yürütülecek velayet durumunda yapmak gerekir.

Mal-mülk paylaşımı için boşanmanın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde yetkili bölge mahkemesine yazılı talepte bulunmak gerekir. Evlilik birlikteliği süresinde kullanılan eşyalar, yapılan tasarruflar ve müşterek borçlar eşler arasında paylaştırılır. Evlilik boyunca oturulan ko­ nut acil gereksinim duyan tarafa tahsis edilir (bunun ya­ nısıra müşterek çocuklara bakan ve eğiten tarafa). Yet­ kili mahkeme kira karşılığında ikamet edilen konut için kira haklarını bir eşten diğer bir eşe devredebilir. Konut sahibi ise bu kararı kabul etmek durumundadır.

Bir boşanma çerçevesinde borçlar genellikle yeniden paylaştırılır. Ancak alacaklı için ise (örneğin: banka) her iki taraf da borçlu olarak kalır. Böylesi durumlarda en doğrusu banka ile irtibata geçip, kredi sözleşmesinden çıkmak için başvuruda bulunmak veya mahkemeye zarar ve ziyan kefaletliliği için talepte bulunmaktır.

Boşanma ile birlikte hastalık sigortasına ortak sigorta olma (ASVG) imkanı ortadan kalkar. Şayet yurtiçinde ikamet ediyorsanız ve başka bir zorunlu sigortanız bu­ lunmuyor ise, kendinizi yerel sağlık sigortası kasasına ücretli olarak sigorta ettirebilirsiniz.

Dulluk maaşı: Şayet ölen kişinin ölümü esnasında size karşı nafaka yükümlülüğü olup, bunu yerine getirme, yani öde­ me durumunda veya belirli şartlar altında ihtiyari ol­ arak size eş nafakası ödenmiş ise, boşanmış eş ola­ rak dulluk maaşı alma hakkınız vardır. Ancak dulluk maaşının miktarı boşanma şekline ve ödenen nafaka meblağlarına göre düzenlenir.

Anlaşmalı boşanmada: Başvuru için € 198.­ götürü üc­ ret, yapılacak sözleşme için ayrıca € 198.­ veya belirli durumlarda € 297.­ ödenir (stant: 2009). Diğer boşan­ ma usullerinde ise masrafların miktarını önceden kesti­ rebilmek mümkün değildir, zira bu masraflar boşanma davasının seyrine bağlıdır. Lütfen harçlar ve tarifeler hususunda önceden bilgi alınız. Hangi tarafın hangi masrafları ödemek zorunda olduğu davanın sonucuna bağlıdır.

Gelirinizin az olması halinde boşanma davası için adli yardım alabilmek için mahkemeye başvurabilirsiniz. Adli yardım yapılmasına müsaade verilmesi geçici olarak mahkeme masraflarından muafiyet demektir. Belli du­ rumlarda size ücretsiz bir avukat tahsis edilir. Dikkat: Bo­ şanma davasının sonucuna göre gerek görüldüğünde adli yardım masraflarının geri ödenmesi istenebilir.

Anlaşmalı Boşanma için gerekli şartlar şunlardır: evlilik birlikteliğinin en az yarım seneden beri (müşterek ikamet halinde de) ortadan kalkmış olması, evliliğin şiddetli geçimsizlikle sarsılmış olması, eşlerin her ikisinin de bo­ şanma hususunda hemfikir olmaları ve boşanmanın getireceği neticeler üzerine aralarında bir sözleşme yapmış olmaları. Boşanacak eşlerin yetkili mahkemeye birlikte başvurmaları gerekir. Münakaşa dışı dava olması nedeniyle burada kimin kusurlu olduğu konu edilmez. Boşanma sonuçlarını taraflar aralarında görüşerek yapa­ cakları boşanma sözleşmesinde düzenlerler. Boşanma sözleşmesinde; müşterek, ergin olmayan çocukların ve­ layet ve nafaka düzenlemeleri, eş nafakası, mal­mülk paylaşımı, evlilikte paylaşılan konut durumu, v.s. gibi konular ele alınır.

Şayet evlilik birlikteliğinde eşlerden biri kusur işlemiş ise (örneğin: birbirine destek olma yükümlülüğünü ihmal etmek, ciddi bir şekilde üzülmesine sebebiyet vermek, bedensel şiddet ve tehdit, nafaka yükümlülüğünü yerine getirmemek, hiç bir sebebi olmaksızın evi ter­ ketmek, v.s.) gibi konular münakaşalı boşanma da­ vası çerçevesinde boşanma sebebi olarak öne sürü­ lebilir. Boşanma davası ancak işlenen evlilik kusurunun üzerinden altı aydan daha fazla bir zaman geçmemiş ve mağdur eş tarafından affedilmemiş ise açılabilir. Boşanma sebebinin öğrenilmesinden itibaren başlayan altı aylık süre, müşterek ikamet durumu ortadan kalk­ madığı sürece veya kusurlu davranışın devam etmesi halinde sona ermiş sayılmaz. Eş nafakası hesaplama­ sında kusurluluk meselesi rol oynar.

Müşterek ikamet birlikteliğinin ortadan kalkmasından üç sene sonra ve evlilik müessesesinin şiddetli geçimsizlikle sarsılması durumunda, eşlerden her biri gerekçe göster­ meden boşanma davası açabilir. Şayet davalı taraf için sözkonusu boşanma olağanüstü zorluklara yol açacak ise, kendisi bu durumda boşanmaya karşı çıkabilir. An­ cak müşterek ikamet durumu altı seneden beri zaten ortadan kalkmış ise, açılan dava da boşanma ile sonuç­ lanır.

Eş nafakası hususunda anlaşmalı boşanma usulü, bir münakaşalı boşanma usulünden mutlaka daha avantaj­ lı sayılır. Şayet boşanma davasında siz kusursuz görül­ müşseniz ve buna karşılık eşiniz büyük ölçüde kusurlu görülmüş ise ve bunun yanısıra sizin istememenize rağ­ men boşanma gerçekleşmiş ise, bunun sonrasında, şayet:

• Boşanma esnasında diğer eş büyük ölçüde kusurlu olarak tespit edilmiş ise ve
• Sözkonusu evlilik en az 15 sene sürmüş ve
• Siz boşanma esnasında 40. yaşınızı doldurmuş olup, çalışamaz durumda iseniz veya boşanmış olduğunuz evlilikten daha kendi geçimini temin edemeyen bir çocuğunuz var ise aynen evlilik sanki devam ediyor­ muş gibi nafaka alma hakkınız olur ve boşanmış ol­ duğunuz eşinizin ölümü durumunda ise tam dulluk maaşı alabilirsiniz.

Nafaka almaya hak sahibi olabilmeniz için, kusurluluk iddiasında bulunmanız ve erkek eşin büyük ölçüde kusurlu olduğunun tespit edilmesi, bu zaman zarfında da sizin herhangi bir boşanma sebebi yaratmamış (örneğin: evlilik dışı bir ilişki) olmanız gerekir.

Bir evliliğin sarsılmasına neden olan ruhsal bozukluğa bağlı davranışlar, akıl hastalığı veya bulaşıcı yahut iğren­ dirici bir hastalık yüzünden boşanma talebinde bulun­ mak mümkündür. Hasta olan eşi mağdur durumda bırakmamaya özen gösterilmelidir.

Türk boşanma hukukunda Avusturya boşanma huku­ kundan daha fazla bir şekilde istisnai durumlara da yer verilir. Ayrıca kusurluluk prensibi de oldukça önemsenen bir konudur. Türk hukukunda eşini aldatma, kişiye sal­ dırı, yüz kızartıcı suçlar, şerefsiz bir yaşam sürmek, kötü niyetle terketmek, akıl­ruh hastalığı ve şiddetli geçimsizlik gibi kusurluluk nedenleri aynen Avusturya hukukundaki sebeplere benzer. Boşanma nedeni diğer eşin kusurluluğundan kaynaklanmadığı durumda, da­ vacı taraf geçimsizlik varsayımını ispat etmek zorun­ dadır. Türk boşanma hukukunda şiddetli geçimsizliğe bağlı boşanmalara oldukça az rastlanır.

Boşanmadan sonra ödenecek eş nafakası tamamen değişik bir biçimde düzenlenmiş olup, Avusturya yasa­ larına kıyasla hesaplamasında oldukça fazla tereddütler içerir. Türk hukukunda nafaka hakları esas itibarıyla maddi ve manevi tazminat hakkı üzerinden düzenlenir.

Velayet ve çocuk nafakası hususunda Avusturya Huku­ ku uygulanır. (Ayrılma ve boşanmadaki talimatlara bk.) Buna karşılık Türkiye’de şu durum geçerlidir: Boşanma durumunda velayet hakkı ebeveynlerden birine verilir. Aynen Avusturya’da olduğu gibi çocuğun bakımını üst­ lenmeyen ebeveynin para olarak nafaka ödemesi gerekir. Ancak bunun hesaplaması başka kriterlere göre yapılır.

Evlilik birlikteliği esnasında edinilen mal­mülk varlığı Türk hukukuna göre de paylaştırılır. Gerçi burada da Avustur­ ya hukukuna kıyasla başka paylaşımkriterleri geçerlidir.

• Kontakt
• Newsletter
• (f)email
• Home